Sakrament ma┼é┼╝e┼ästwa – wszystko co powinni wiedzie─ç nupturienci

SAKRAMENT MAŁŻEŃSTWA

Ma┼é┼╝e┼äskie przymierze, przez kt├│re m─Ö┼╝czyzna i kobieta tworz─ů ze sob─ů wsp├│lnot─Ö ca┼éego ┼╝ycia, skierowan─ů ze swej natury do dobra ma┼é┼╝onk├│w oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zosta┼éo mi─Ödzy ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godno┼Ťci sakramentu.

Z tej racji między ochrzczonymi nie może istnieć ważna umowa małżeńska, która tym samym nie byłaby sakramentem (kan. 1055).

Istotnym przymiotem ma┼é┼╝e┼ästwa s─ů jedno┼Ť─ç i nierozerwalno┼Ť─ç, kt├│re w ma┼é┼╝e┼ästwie chrze┼Ťcija┼äskim nabieraj─ů szczeg├│lnej mocy z racji sakramentu┬á(kan. 1056).

Z wa┼╝nego ma┼é┼╝e┼ästwa powstaje mi─Ödzy ma┼é┼╝onkami w─Öze┼é, z natury swej wieczysty i wy┼é─ůczny. W ma┼é┼╝e┼ästwie chrze┼Ťcija┼äskim ma┼é┼╝onkowie zostaj─ů ponadto przez specjalny sakrament wzmocnieni i jakby konsekrowani do obowi─ůzk├│w swego stanu i godno┼Ťci┬á(kan. 1134).

Ka┼╝demu z ma┼é┼╝onk├│w przys┼éuguj─ů jednakowe obowi─ůzki i prawa w tym, co dotyczy wsp├│lnoty ┼╝ycia ma┼é┼╝e┼äskiego┬á(kan. 1135).

Rodzice maj─ů najci─Ö┼╝szy obowi─ůzek i najpierwsze prawo troszczenia si─Ö zgodnie, wed┼éug swoich mo┼╝liwo┼Ťci, o wychowanie potomstwa zar├│wno fizyczne, spo┼éeczne i kulturalne, jak i moralne i religijne┬á(kan. 1136).

JAK ZA┼üATWI─ć WSZYSTKIE FORMALNO┼ÜCI?

  1. Miejscem za┼éatwiania spraw przed┼Ťlubnych jest parafia narzeczonej lub narzeczonego. Na trzy miesi─ůce przed ┼Ťlubem narzeczeni (pe┼énoletni ÔÇô uko┼äczone 18 lat) zg┼éaszaj─ů si─Ö w kancelarii parafialnej do spisania protoko┼éu badania kanonicznego narzeczonych przynosz─ůc ze sob─ů: dowody osobiste, ┼Ťwiadectwa chrztu i ┼Ťwiadectwo bierzmowania. ┼Üwiadectwo chrztu winno zawiera─ç adnotacj─Ö, ┼╝e wydane jest do ┼Ťlubu ko┼Ťcielnego i musi by─ç wystawione nie wi─Öcej ni┼╝ 6 miesi─Öcy przed dat─ů ┼Ťlubu.
  2. Przy zawieraniu ma┼é┼╝e┼ästwa konkordatowego, tzn. ma┼é┼╝e┼ästwa kanonicznego maj─ůcego skutki cywilno-prawne, narzeczeni musz─ů przed┼éo┼╝y─ç 3 egzemplarze za┼Ťwiadczenia z Urz─Ödu Stanu Cywilnego o braku okoliczno┼Ťci wy┼é─ůczaj─ůcych zawarcie ma┼é┼╝e┼ästwa, (czyli o braku przeszk├│d cywilnych). To za┼Ťwiadczenie wydaje Urz─ůd Stanu Cywilnego w miejscu zameldowania jednego z nupturient├│w. Jest ono wa┼╝ne 6 miesi─ůce od daty wydania przez USC (w specjalnej rubryce podany jest termin up┼éywu wa┼╝no┼Ťci za┼Ťwiadczenia). Za┼Ťwiadczenie musi by─ç wa┼╝ne w dniu ┼Ťlubu, w przeciwnym razie ┼Ťlub si─Ö nie odb─Ödzie do czasu dostarczenia nowego za┼Ťwiadczenia.
  3. ┼Ülub powinien odby─ç si─Ö w parafii, gdzie zosta┼é spisany protok├│┼é przedma┼é┼╝e┼äski. W wyj─ůtkowych sytuacjach narzeczeni mog─ů prosi─ç swego ksi─Ödza proboszcza o zezwolenie na ┼Ťlub w innym ko┼Ťciele. Jest to licencja, kt├│r─ů mo┼╝na otrzyma─ç po za┼éatwieniu wszystkich formalno┼Ťci prawnych. Do otrzymania licencji nale┼╝y tak┼╝e poda─ç dok┼éadny adres i wezwanie parafii, w kt├│rej ┼Ťlub si─Ö odb─Ödzie. W wyj─ůtkowych sytuacjach narzeczeni mog─ů prosi─ç swego ksi─Ödza proboszcza o zezwolenie na ┼Ťlub i za┼éatwienie wszelkich formalno┼Ťci z tym zwi─ůzanych w innej parafii.
  4. Zapowiedzi s─ů g┼éoszone lub wywieszane w gablocie przez dwie niedziele w parafii narzeczonego i narzeczonej. Podstaw─ů og┼éoszenia zamiaru zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa jest spisanie protoko┼éu. Je┼Ťli kt├│ra┼Ť ze stron nale┼╝y do innej parafii, otrzymuje specjalne pismo dla swojego ksi─Ödza proboszcza z pro┼Ťb─ů o wyg┼éoszenie zapowiedzi w swojej parafii. Po wyg┼éoszeniu zapowiedzi za┼Ťwiadczenie przekazuje si─Ö do parafii, w kt├│rej zosta┼é spisany protok├│┼é.
  5. Narzeczeni s─ů zobowi─ůzani do udzia┼éu w kursie przedma┼é┼╝e┼äskim (chyba, ┼╝e takowy zrobili wcze┼Ťniej) i w 3 spotkaniach w poradni rodzinnej. Wskazane jest by uczestniczyli w tych naukach w parafii, gdzie b─Ödzie spisany protok├│┼é.
  6. Narzeczonych obowi─ůzuj─ů dwie spowiedzi przed┼Ťlubne ÔÇô miesi─ůc przed ┼Ťlubem i dzie┼ä przed ┼Ťlubem lub w dniu ┼Ťlubu. Przy spowiedzi nale┼╝y zaznaczy─ç, ┼╝e jest to spowied┼║ przed┼Ťlubna.
  7. Sakrament ma┼é┼╝e┼ästwa jest udzielany podczas Mszy ┼Ťw. Dzie┼ä przed celebracj─ů narzeczeni oraz dw├│ch pe┼énoletnich ┼Ťwiadk├│w (potrzebne s─ů ich dowody osobiste) stawiaj─ů si─Ö w kancelarii, aby z┼éo┼╝y─ç podpisy w ksi─Ögach parafialnych i na za┼Ťwiadczeniach z USC. Podpisy s─ů potwierdzeniem woli wywarcia skutk├│w cywilnych ma┼é┼╝e┼ästwa. Kap┼éan podpisuje si─Ö dopiero po zawarciu tego ma┼é┼╝e┼ästwa na potwierdzenie faktu zawarcia. Jedno z podpisanych za┼Ťwiadcze┼ä otrzymuj─ů nowo┼╝e┼äcy, drugie zostaje w aktach parafialnych, a trzecie zostaje przekazane przez ksi─Ödza proboszcza w ci─ůgu 5 dni do USC.
  8. Pa┼ästwowy dokument potwierdzaj─ůcy zawarcie ma┼é┼╝e┼ästwa (a tylko ten jest wa┼╝ny na forum cywilno-prawnym), nowo┼╝e┼äcy mog─ů odebra─ç jedynie osobi┼Ťcie w USC, do kt├│rego proboszcz odsy┼éa za┼Ťwiadczenie o zawarciu ma┼é┼╝e┼ästwa.
  9. Wykonywanie zdj─Ö─ç, nagrywanie, filmowanie podczas uroczysto┼Ťci powinno by─ç wykonywane przez osoby do tego upowa┼╝nione i za zgod─ů ks. proboszcza.
  10. Przyj─Öcie ┼Ťlubne nale┼╝y urz─ůdza─ç z kultur─ů i godno┼Ťci─ů. Nadu┼╝ywanie alkoholu nie jest godne chrze┼Ťcijanina.

JAK WYGL─äDA LITURGIA SAKRAMENTU?

Celebrans

W prawdzie liturgi─Ö celebruje ca┼ée zgromadzenie, czyli Cia┼éo Chrystusa zjednoczone ze swoj─ů G┼éow─ů, a w Ko┼Ťciele ┼éaci┼äskim uwa┼╝a si─Ö zazwyczaj, ┼╝e sami ma┼é┼╝onkowie jako szafarze ┼éaski Chrystusa udzielaj─ů sobie nawzajem sakramentu ma┼é┼╝e┼ästwa, to jednak w liturgii Ko┼Ťcio┼éa wa┼╝na jest zawsze funkcja przewodniczenia zwi─ůzana z kap┼éa┼ästwem s┼éu┼╝ebnym, uzdalniaj─ůcym danego prezbitera do dzia┼éania ÔÇťw osobie Chrystusa G┼éowyÔÇŁ. Chodzi tu nam o tzw. urz─Ödowego ┼Ťwiadka zawieranego ma┼é┼╝e┼ästwa.

Odnowione Obrz─Ödy sakramentu ma┼é┼╝e┼ästwa (dalej = OSM), wydane w Polsce w roku 1996, opr├│cz kap┼éana wymieniaj─ů tak┼╝e diakona, kt├│ry m├│g┼éby przewodniczy─ç sprawowaniu liturgii sakramentu ma┼é┼╝e┼ästwa, nie wykluczaj─ůc tak┼╝e b┼éogos┼éawie┼ästwa ma┼é┼╝onk├│w. Musia┼éby jednak┼╝e na to pozwoli─ç miejscowy ordynariusz i proboszcz w swojej parafii. G┼é├│wnie do kap┼éana nale┼╝y sprawowanie liturgii ma┼é┼╝e┼ästwa. Trzeba j─ů dok┼éadanie przygotowa─ç, w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci tak┼╝e z narzeczonymi i s┼éu┼╝b─ů liturgiczn─ů. Narzeczeni mogliby wed┼éug uznania wybra─ç odpowiednie dla nich teksty liturgiczne, np. czytania, formularz mszalny, modlitw─Ö powszechn─ů, tekst b┼éogos┼éawie┼ästwa itd. Dzi─Öki zaanga┼╝owaniu kap┼éana, liturgia sprawowana bez po┼Ťpiechu, powinna si─Ö odznacza─ç dostojn─ů rado┼Ťci─ů. W czasie ka┼╝dej liturgii, tak┼╝e ma┼é┼╝e┼ästwa, nie wolno nikogo wyr├│┼╝nia─ç ani w samych obrz─Ödach, ani w zewn─Ötrznej okaza┼éo┼Ťci. Rytua┼é zaznacza, ┼╝e ┼Ťwi─ůteczny charakter sprawowania liturgii ma┼é┼╝e┼ästwa powinien wyra┼╝a─ç si─Ö tak┼╝e w odpowiedniej dekoracji ko┼Ťcio┼éa, o┼étarza, kl─Öcznika, w czysto┼Ťci szat liturgicznych.

Śpiew i muzyka podczas liturgii

Wykonywane ┼Ťpiewy powinny by─ç dostosowane do liturgii sakramentu ma┼é┼╝e┼ästwa i wyra┼╝a─ç te┼╝ wiar─Ö Ko┼Ťcio┼éa odno┼Ťnie do tajemnicy tego┼╝ zwi─ůzku. Obrz─Ödy polecaj─ů zwr├│ci─ç uwag─Ö na psalm responsoryjny w Liturgii S┼éowa, kt├│ry winien by─ç ┼Ťpiewany, a nie recytowany. Instrumentalno-wokalne utwory religijne (dopuszczalne wed┼éug norm og├│lnych) mog─ů by─ç wykonywane przed rozpocz─Öciem celebry ┼Ťlubnej lub po jej zako┼äczeniu. Nie nale┼╝y pozwala─ç na akompaniament organowy lub innego instrumentu podczas wypowiadania s┼é├│w przysi─Ögi ma┼é┼╝e┼äskiej. Biskupi polscy pouczaj─ů (1975), ┼╝e ÔÇťponiewa┼╝ zgromadzona wsp├│lnota jest r├│wnie┼╝ uczestnikiem i ┼Ťwiadkiem sprawowanej tajemnicy, dlatego wszystkie teksty wypowiadane przez celebransa i nowo┼╝e┼äc├│w powinny by─ç dobrze s┼éyszane, a rytm ca┼éej celebracji ma by─ç w miar─Ö powolny, bez cienia po┼Ťpiechu czy zamieszaniaÔÇŁ.

Msza ┼Ťwi─Öta

Sob├│r Watyka┼äski II zapowiadaj─ůc reform─Ö liturgiczna poleci┼é, aby ma┼é┼╝e┼ästwo katolickie by┼éo zawierane podczas Mszy ┼Ťw. (OSM). S┼éuszny pow├│d m├│g┼éby zwolni─ç od odprawiania Mszy ┼Ťw., szczeg├│lnie wtedy, gdyby narzeczeni okazali si─Ö by─ç lud┼║mi ma┼éo gorliwymi pod wzgl─Ödem religijnym lub wr─Öcz oboj─Ötnymi. Je┼╝eli ma┼é┼╝e┼ästwo zawiera strona katolicka ze stron─ů niekatolick─ů, ale ochrzczon─ů, nale┼╝y sprawowa─ç liturgie tego sakramentu bez Mszy ┼Ťw. Ordynariusz miejsca m├│g┼éby jednak┼╝e pozwoli─ç na ┼Ťlub podczas Mszy ┼Ťw. M├│g┼éby pozwoli─ç, aby niekatolicki duchowny odczyta┼é jedno z czyta┼ä Pisma ┼Üwi─Ötego i z┼éo┼╝y┼é m┼éodej parze ┼╝yczenia. W naszych warunkach strona prawos┼éawna mog┼éaby mie─ç ┼Ťlub podczas Mszy ┼Ťw, pozostaj─ůc przy swoim wyznaniu i wolno jej przyj─ů─ç Komuni─Ö ┼Ťw. pod dwiema postaciami, je┼╝eli wyrazi na to zgod─Ö. Nie mog─ů przyjmowa─ç Komunii ┼Ťw. protestanci. Ma┼é┼╝e┼ästwo strony katolickiej ze stron─ů niechrze┼Ťcija┼äska lub z katechumenem powinno by─ç zawierane beze Mszy ┼Ťw.

Podkre┼Ťlaj─ůc potrzeb─Ö zawierania ma┼é┼╝e┼ästwa podczas Mszy ┼Ťw. Akcentuje si─Ö prawd─Ö, ┼╝e wszystkie sakramenty i sakramentalia czerpi─ů swoj─ů moc z paschalnego misterium m─Öki, ┼Ťmierci i zmartwychwstania Chrystusa. W Eucharystii dokonuje si─Ö pami─ůtka Nowego Przymierza, poprzez kt├│re Chrystus jednoczy nas z Ko┼Ťcio┼éem, za kt├│ry wyda┼é swoje ┼╝ycie. Dlatego te┼╝ w Katechizmie Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego znajdujemy zach─Öt─Ö, aby ma┼é┼╝onkowie podczas Mszy ┼Ťw. przypiecz─Ötowali swoj─ů zgod─Ö oddania si─Ö jedno drugiemu wraz z ofiarowaniem siebie samych i jednocz─ůc si─Ö z ofiar─ů Chrystusa na o┼étarzu uobecnian─ů. Ma┼é┼╝onkowie wpatruj─ůc si─Ö poprzez wiar─Ö w Chrystusa ofiarowuj─ůcego si─Ö za nas ucz─ů si─Ö jednocze┼Ťnie, jak maj─ů nie┼Ť─ç sw├│j krzy┼╝ ┼╝ycia ma┼é┼╝e┼äskiego i rodzinnego, krzy┼╝ ojcostwa i macierzy┼ästwa, krzy┼╝ wychowania po katolicku swoich dzieci. To we Mszy ┼Ťw. ma┼é┼╝onkowie zawsze mog─ů umacnia─ç si─Ö S┼éowem Bo┼╝ym i Komuni─ů ┼Ťw.

Homilia

B┼éogos┼éawi─ůcy zwi─ůzek ma┼é┼╝e┼äski kap┼éani, we Mszy lub poza ni─ů, s─ů zobowi─ůzani do wyg┼éoszenia homilii, w kt├│rej nale┼╝y na podstawie ┼Ťwi─Ötych tekst├│w (biblijnych i liturgicznych) ukaza─ç nowo┼╝e┼äcom znaczenie i godno┼Ť─ç chrze┼Ťcija┼äskiego ma┼é┼╝e┼ästwa, godno┼Ť─ç mi┼éo┼Ťci ma┼é┼╝e┼äskiej, ┼éask─Ö tego sakramentu (czyli Bo┼╝─ů pomoc potrzebn─ů do wype┼énienia przysi─Ögi ma┼é┼╝e┼äskiej) i obowi─ůzki ma┼é┼╝onk├│w, w tym wychowania katolickiego potomstwa. G┼éosz─ůcy homili─Ö powinien te┼╝ pami─Öta─ç o obecnych podczas liturgii ma┼é┼╝onkach, kt├│rzy wcze┼Ťniej zawarli ma┼é┼╝e┼ästwo, zach─Öcaj─ůc ich, aby prosili o odnowienie ich ┼éaski sakramentalnej.┬á┼Ülub wielu par podczas jednej liturgii

W miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci nale┼╝y zach─Öca─ç do wsp├│lnotowej celebracji kilku zwi─ůzk├│w ma┼é┼╝e┼äskich, co w du┼╝ych parafiach wielkomiejskch wydaje si─Ö praktyczna konieczno┼Ťci─ů. Nigdy jednak nie wolno tego nikomu narzuci─ç. Jest to zgodne z postulatem Konstytucji o Liturgii ┼Ťwi─Ötej, gdzie jest mowa o wsp├│lnotowym sprawowaniu liturgii. Taki ┼Ťlub, kilku par, mo┼╝e by─ç pi─Öknym znakiem dla nowo┼╝e┼äc├│w, a tak┼╝e dla wszystkich uczestnik├│w liturgii, ┼╝e jest wielu m┼éodych, kt├│rzy rozpoczynaj─ů ┼╝ycie rodzinne podczas tej samej Ofiary eucharystycznej, w kt├│rej teraz i w przysz┼éo┼Ťci b─Öd─ů umacnia─ç siebie S┼éowem i Cia┼éem naszego Pana.

Wpis zawartego ma┼é┼╝e┼ästwa do ksi─ůg parafialnych

Obowi─ůzek ten wprowadzi┼é Sob├│r Trydencki (XVI w.). Powinno┼Ť─ç zapisania faktu zawartego ma┼é┼╝e┼ästwa do ksi─Ögi za┼Ťlubionych nale┼╝y do proboszcza parafii, w kt├│rej odby┼é si─Ö ┼Ťlub. Zapis winien obj─ů─ç dane personalne stron, jak i ┼Ťwiadka urz─Ödowego oraz zwyk┼éych ┼Ťwiadk├│w, poza tym miejsce i dat─Ö zawarcia zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego. Odnowione obrz─Ödy (OSM 1996) przewiduj─ů, ┼╝e mo┼╝na by┼éoby z┼éo┼╝y─ç podpisy w ksi─Ödze za┼Ťlubionych (nowo┼╝e┼äcy, ┼Ťwiadkowie, kap┼éan) w spos├│b uroczysty, w prezbiterium, po zako┼äczeniu liturgii sakramentu ma┼é┼╝e┼ästwa w obecno┼Ťci zebranych wiernych lub mniej uroczy┼Ťcie w zakrystii lub kancelarii parafialnej. Fakt zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa ma by─ç odnotowany r├│wnie┼╝ w ksi─Ögach ochrzczonych ka┼╝dej ze stron. Obowi─ůzek ten wprowadzono w Ko┼Ťciele w roku 1907, chc─ůc w ten spos├│b sta─ç na stra┼╝y jedno┼Ťci ma┼é┼╝e┼ästwa i chroni─ç przed bigami─ů, co niejednokrotnie okaza┼éo si─Ö by─ç skutecznym tego sposobem.

PRZESZKODY W ZAWARCIU MAŁŻEŃSTWA

Przeszkod─ů ma┼é┼╝e┼äsk─ů w znaczeniu szerokim mo┼╝e by─ç ka┼╝da okoliczno┼Ť─ç, kt├│ra moc─ů prawa Bo┼╝ego lub ludzkiego nie pozwala na wa┼╝ne lub godziwe zawarcie umowy ma┼é┼╝e┼äskiej, czyli ÔÇťwzi─ÖciaÔÇŁ ┼Ťlubu. Przeszkod─ů ma┼é┼╝e┼äsk─ů w znaczeniu ┼Ťcis┼éym mo┼╝e by─ç wspomniana okoliczno┼Ť─ç, kt├│ra dotyczy bezpo┼Ťrednio osoby zawieraj─ůcej ma┼é┼╝e┼ästwo. Pragn─Ö tu przedstawi─ç przeszkody w sensie ┼Ťcis┼éym i tylko te, kt├│re powoduj─ů niewa┼╝no┼Ť─ç zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego w momencie jego zawierania. Te przeszkody w Kodeksie Prawa Kanonicznego (KPK) z 1917 r. nazwano zrywaj─ůcymi. Kodeks Jana Paw┼éa II z 1983 r. wymienia 12 takich przeszk├│d (zrywaj─ůcych).

Przeszkody ma┼é┼╝e┼äskie podzielono na publiczne i tajne. Za publiczn─ů uwa┼╝a si─Ö tak─ů przeszkod─Ö, kt├│ra mo┼╝e by─ç udowodniona w zakresie zewn─Ötrznym (np. przeszkoda wieku); poza tym przeszkoda jest tajna (np. przeszkoda wyst─Öpku) . Z uwagi na pochodzenie wyr├│┼╝nia si─Ö przeszkody z prawa Bo┼╝ego (impotencja, pokrewie┼ästwo w pierwszym stopniu linii prostej, istniej─ůcy w─Öze┼é ma┼é┼╝e┼äski) i z prawa ko┼Ťcielnego ÔÇô b─Öd─ů nimi pozosta┼ée przeszkody wymienione przez KPK. Dzieli si─Ö te┼╝ miedzy innymi przeszkody na absolutne (zabraniaj─ů ma┼é┼╝e┼ästwa w spos├│b absolutny z kimkolwiek ÔÇô istniej─ůcy w─Öze┼é ma┼é┼╝e┼äski lub ┼Ťwi─Öcenia) i wzgl─Ödne (nie pozwalaj─ů na ma┼é┼╝e┼ästwo jedynie z okre┼Ťlonymi osobami ÔÇô np. pokrewie┼ästwo lub powinowactwo).

  1. Przeszkoda wieku

KPK w kan. 1083 ┬ž 1 postanawia, ┼╝e nie mo┼╝e zawrze─ç wa┼╝nego ma┼é┼╝e┼ästwa m─Ö┼╝czyzna przed uko┼äczeniem szesnastego roku ┼╝ycia i kobieta przed uko┼äczeniem czternastego roku. Konferencja Episkopatu Polski, zgodnie z pozwoleniem KPK (kan. 1083 ┬ž 2), ustali┼éa wiek dla m─Ö┼╝czyzny na 21 rok ┼╝ycia, a dla kobiety ÔÇô 18 rok ┼╝ycia. Podobnie te┼╝ postanawia polskie prawo pa┼ästwowe. Z wa┼╝nej przyczyny mo┼╝na uzyska─ç pozwolenie na wcze┼Ťniejsze zawarcie zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego zar├│wno dla kobiety, jak i m─Ö┼╝czyzny.

  1. Przeszkoda niemocy płciowej

Ma┼é┼╝e┼ästwo z natury rzeczy jest nastawione na zrodzenie i wychowanie potomstwa, dlatego te┼╝ m├│wi─ůc o zdolno┼Ťci do zawarcia zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego ma si─Ö na uwadze mi─Ödzy innymi zdolno┼Ť─ç do podejmowania akt├│w skierowanych do przed┼éu┼╝enia ┼╝ycia ludzkiego. KPK (kan. 1084 ┬ž 1) postanawia, ┼╝e ÔÇťniezdolno┼Ť─ç dokonania stosunku ma┼é┼╝e┼äskiego, uprzednia i trwa┼éa, czy to ze strony m─Ö┼╝czyzny czy kobiety, czy to absolutna czy wzgl─Ödna, czyni ma┼é┼╝e┼ästwo niewa┼╝nym z samej jego naturyÔÇŁ. Nale┼╝y tu rozumie─ç niezdolno┼Ť─ç do wsp├│┼é┼╝ycia ma┼é┼╝e┼äskiego przynajmniej jednej ze stron, nie za┼Ť o niezdolno┼Ť─ç do zrodzenia potomstwa. Niemoc p┼éciowa, aby by┼éa przeszkod─ů, nie musi by─ç absolutna (niezdolno┼Ť─ç ca┼ékowita m─Ö┼╝czyzny lub kobiety do wsp├│┼é┼╝ycia); wystarczy, gdy jest wzgl─Ödna (m─Ö┼╝czyzna nie mo┼╝e wsp├│┼é┼╝y─ç z kobiet─ů, z kt├│r─ů zawar┼é ma┼é┼╝e┼ästwo lub kobieta z po┼Ťlubionym przez siebie ma┼é┼╝onkiem).

Przeszkoda niemocy p┼éciowej pochodzi z prawa Bo┼╝ego naturalnego (prawo wpisane w natur─Ö ludzk─ů) i wyklucza mo┼╝liwo┼Ť─ç uzyskania dyspensy, czyli pozwolenia na ma┼é┼╝e┼ästwo.

  1. Przeszkoda węzła małżeńskiego

W KPK (kan. 1085 ┬ž 1) czytamy, ┼╝e niewa┼╝nie usi┼éuje zawrze─ç ma┼é┼╝e┼ästwo ta osoba, kt├│ra jest zwi─ůzana w─Öz┼éem poprzedniego ma┼é┼╝e┼ästwa, nawet niedope┼énionego. Przeszkod─Ö ma┼é┼╝e┼äsk─ů stanowi tylko w─Öze┼é ma┼é┼╝e┼äski rzeczywi┼Ťcie istniej─ůcy, co zak┼éada jego powstanie i brak rozwi─ůzania go.

Przeszkoda w─Öz┼éa ma┼é┼╝e┼äskiego pochodzi z prawa Bo┼╝ego pozytywnego (prawo objawione w Pi┼Ťmie ┼Üwi─Ötym i Tradycji) i nie ma mo┼╝liwo┼Ťci otrzymania dyspensy. Wed┼éug prawa w─Öze┼é ma┼é┼╝e┼äski ustaje w spos├│b nast─Öpuj─ůcy: przez ┼Ťmier─ç wsp├│┼éma┼é┼╝onka, dyspens─Ö papiesk─ů (od niedope┼énionego ma┼é┼╝e┼ästwa), przywilej Paw┼éowy (zachodzi on w├│wczas, gdy jedna ze stron przyjmuje chrzest w Ko┼Ťciele katolickim, a druga strona ÔÇô nie ochrzczona ÔÇô j─ů opuszcza lub szykanuje tak, ┼╝e dalsze wsp├│lne ┼╝ycie staje si─Ö niemo┼╝liwe; w takim wypadku strona ochrzczona mo┼╝e zawrze─ç nowy zwi─ůzek ma┼é┼╝e┼äski), stwierdzenie niewa┼╝no┼Ťci ma┼é┼╝e┼ästwa.

  1. Przeszkoda r├│┼╝nej religii

ÔÇťNiewa┼╝ne jest ma┼é┼╝e┼ästwo mi─Ödzy dwiema osobami, z kt├│rych jedna zosta┼éa ochrzczona w Ko┼Ťciele katolickim lub zosta┼éa do niego przyj─Öta i nie od┼é─ůczy┼éa si─Ö od niego formalnym aktem, a druga nie jest ochrzczonaÔÇŁ (kan. 1086 ┬ž 1). Przeszkoda ta istnieje wi─Öc mi─Ödzy osob─ů ochrzczon─ů w Ko┼Ťciele katolickim albo do niego nawr├│con─ů a osob─ů nie ochrzczon─ů. Nie wi─ů┼╝e ona chrze┼Ťcijan akatolik├│w, wi─ů┼╝e natomiast tych katolik├│w, kt├│rzy wprawdzie oddalili si─Ö od swojego Ko┼Ťcio┼éa, ale formalnie z niego nie wyst─ůpili.

Przeszkoda r├│┼╝nej religii jest pochodzenia ko┼Ťcielnego, ale po┼Ťrednio wi─ů┼╝e si─Ö z prawem Bo┼╝ym zwi─ůzanym z obowi─ůzkiem wyznawania wiary katolickiej. Mo┼╝na od tej przeszkody uzyska─ç dyspens─Ö (kan. 1125 i 1126) pod warunkiem, ┼╝e strona katolicka z┼éo┼╝y o┼Ťwiadczenie (r─Ökojmi─Ö), ┼╝e gotowa jest usun─ů─ç niebezpiecze┼ästwo utraty wiary i szczerze przyrzeknie, ┼╝e uczyni co w jej mocy, aby wszystkie dzieci zosta┼éy ochrzczone w Ko┼Ťciele katolickim i po katolicku wychowane. Druga strona, nie ochrzczona, winna by─ç powiadomiona o zobowi─ůzaniach strony katolickiej. Nale┼╝y te┼╝ pouczy─ç strony o przymiotach i celach ma┼é┼╝e┼ästwa, co przez nie powinno by─ç przyj─Öte i respektowane.

  1. Przeszkoda ┼Ťwi─Öce┼ä

KPK (kan. 1087) stanowi, ze ÔÇťniewa┼╝nie usi┼éuj─ů zawrze─ç ma┼é┼╝e┼ästwo ci, kt├│rzy otrzymali ┼Ťwi─ÖceniaÔÇŁ. Od roku 1972 obowi─ůzek celibatu, podejmowany podczas ┼Ťwi─Öce┼ä diakonatu, obejmuje trzy stopnie: diakonat, prezbiterat i episkopat. Tylko one s─ů ┼Ťwi─Öceniami. Trzeba te┼╝ wyja┼Ťni─ç, ┼╝e t─ů przeszkod─ů obj─Öty jest tak┼╝e diakon ┼╝onaty, tzn. nie mo┼╝e on wst─ůpi─ç wa┼╝nie w nowy zwi─ůzek ma┼é┼╝e┼äski po ┼Ťmierci swojej ma┼é┼╝onki. Celibat wprowadzony najpierw przez prawo zwyczajowe, p├│┼║niej partykularne, w ko┼äcu powszechne ÔÇô jako obowi─ůzek dla przyjmuj─ůcych wy┼╝sze ┼Ťwi─Öcenia ÔÇô jest przeszkod─ů zrywaj─ůc─ů przy ewentualnym usi┼éowania zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa.

Przeszkoda ┼Ťwi─Öce┼ä (jest pochodzenia ko┼Ťcielnego, ale swoj─ů podstaw─Ö ma w ewangelicznej radzie czysto┼Ťci) ustaje na mocy dyspensy, zastrze┼╝onej Stolicy Apostolskiej lub prawomocnego wyroku stwierdzaj─ůcego niewa┼╝no┼Ť─ç ┼Ťwi─Öce┼ä albo przyj─Öcie ich pod przymusem.

  1. Przeszkoda ┼Ťlubu

KPK (kan. 1088) postanawia, ┼╝e ÔÇťniewa┼╝nie usi┼éuj─ů zawrze─ç ma┼é┼╝e┼ästwo ci, kt├│rzy s─ů zwi─ůzani wieczystym ┼Ťlubem publicznym czysto┼Ťci w instytucie zakonnymÔÇŁ. Chodzi wi─Öc tu o ┼Ťlub, czyli o ┼Ťwiadomie i dobrowolnie uczynion─ů Bogu obietnic─Ö. Przedmiotem ┼Ťlubu, kt├│ry stanowi przeszkod─Ö, jest dozgonna czysto┼Ť─ç. Z tego wniosek, ┼╝e ┼Ťlub z┼éo┼╝ony na pewien czas, nie wywo┼éuje przeszkody ma┼é┼╝e┼äskiej. Ma to by─ç te┼╝ ┼Ťlub publiczny, czyli wa┼╝nie z┼éo┼╝ony wobec prawowitego prze┼éo┼╝onego ko┼Ťcielnego i w instytucie zakonnym. ┼Ülub prywatnie z┼éo┼╝ony nie stanowi przeszkody.

Przeszkoda pochodzi z prawa ko┼Ťcielnego, ale zakaz zawierania zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego wyp┼éywa z prawa naturalnego wymagaj─ůcego dotrzymania wierno┼Ťci z┼éo┼╝onemu Bogu przyrzeczeniu. Dyspensa jest mo┼╝liwa i jest zastrze┼╝ona Stolicy Apostolskiej, je┼Ťli ┼Ťlub zosta┼é z┼éo┼╝ony w instytucie zakonnym na prawie papieskim. W przypadku ┼Ťlubu z┼éo┼╝onego w instytucie zakonnym na prawie diecezjalnym dyspensy mo┼╝e udzieli─ç ordynariusz miejsca.

  1. Przeszkoda uprowadzenia

Wed┼éug KPK (kan. 1089) ÔÇťnie mo┼╝e by─ç wa┼╝nie zawarte ma┼é┼╝e┼ästwo pomi─Ödzy m─Ö┼╝czyzn─ů i kobiet─ů uprowadzon─ů lub cho─çby przetrzymywan─ů z zamiarem zawarcia z ni─ů ma┼é┼╝e┼ästwa, chyba ┼╝e p├│┼║niej kobieta uwolniona od porywaj─ůcego m─Ö┼╝czyzny oraz znajduj─ůc si─Ö w miejscu bezpiecznym i wolnym sama swobodnie wybierze to ma┼é┼╝e┼ästwoÔÇŁ. Przeszkoda powstaje nie tylko w przypadku porwania kobiety przemoc─ů i zatrzymania w celu zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa, ale tak┼╝e wtedy, gdy zostanie ona zatrzymana przez m─Ö┼╝czyzn─Ö z takim samym zamierzeniem. Nie jest wa┼╝ne, gdzie mia┼éo miejsce wspomniane zatrzymanie czy to w jej w┼éasnym mieszkaniu, czy te┼╝ w miejscu, do kt├│rego dobrowolnie przyby┼éa. Wed┼éug prawa ko┼Ťcielnego jak d┼éugo kobieta uprowadzona jest pod w┼éadz─ů m─Ö┼╝czyzny, tak d┼éugo nie mo┼╝e ona w spos├│b wolny wyrazi─ç zgody na ma┼é┼╝e┼ästwo. Powinna by─ç uwolniona od porywaj─ůcego m─Ö┼╝czyzny oraz znale┼║─ç si─Ö w miejscu wolnym i bezpiecznym. W├│wczas mo┼╝e wyrazi─ç prawdziw─ů zgod─Ö na ma┼é┼╝e┼ästwo i przeszkoda uprowadzenia przestaje mie─ç miejsce.